Masaüstü Oyunlarının Büyülü Dünyası: Çocuk Gelişimine Bilimsel Bir Bakış

Masaüstü oyunları; çocukların dikkat, çalışma belleği, planlama, problem çözme, sayı bilgisi, iletişim ve sıra bekleme gibi becerileri kullanabileceği yapılandırılmış ortamlar sunabilir. Araştırmalar özellikle doğrusal sayı oyunlarının erken matematik becerilerini, belirli modern kutu oyunlarının ise bazı yürütücü işlevleri destekleyebileceğini göstermektedir. Ancak her oyun her beceriyi geliştirmez; oyunun mekanikleri, çocuğun gelişim düzeyi ve yetişkinin yaklaşımı belirleyicidir.

Oyun yalnızca eğlence midir?

Oyun, çocukların dünyayı araştırmalarının, ilişkileri anlamalarının ve yeni davranışları denemelerinin temel yollarından biridir. Masaüstü oyunları bu doğal süreci kurallar, hedefler, semboller ve sosyal etkileşimle bir araya getirir.

Bir çocuk oyun sırasında yalnızca zar atmaz veya taş ilerletmez. Aynı zamanda:

• Kuralları hatırlar,

• Dikkatini oyun akışına yöneltir,

• Seçenekleri karşılaştırır,

• Sonuçları tahmin eder,

• Sırasını bekler,

• Başka oyuncuların kararlarını izler,

• Planı işe yaramadığında yeni bir yol arar.

Bu nedenle masaüstü oyunlarını bir tür “uygulama alanı” olarak görmek mümkündür. Ancak bu alanın geliştirici olması kendiliğinden gerçekleşmez. Oyunun çocuğa uygun olması, anlamlı kararlar içermesi ve güvenli bir ilişki içinde oynanması gerekir.

Bilimsel araştırmalar masaüstü oyunları hakkında ne söylüyor?

Kutu oyunu müdahalelerini inceleyen bir sistematik derlemede 27 araştırma değerlendirilmiştir. Bulgular, masaüstü oyunlarının bilgi edinme, bazı bilişsel işlevlerin kullanılması, motivasyon ve kişiler arası etkileşim açısından yararlı olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte çalışmalar; oyun türü, katılımcı özellikleri, uygulama süresi ve yöntemsel kalite bakımından oldukça farklıdır. Bu nedenle sonuçlar bütün oyunlara genellenemez.

2023 yılında yayımlanan randomize kontrollü bir araştırmada, sosyal dışlanma riski bulunan çocuklarla modern kutu ve kart oyunlarına dayalı bir program uygulanmıştır. Araştırmacılar çalışma belleğinin güncellenmesi, ketleyici kontrol ve bilişsel esneklik gibi yürütücü işlevlerde olumlu sonuçlar bildirmiştir. Ancak araştırma belirli oyunlarla, belirli bir program içinde ve özel bir örneklemle yürütülmüştür.

Bilimsel açıdan en doğru sonuç şudur:

Hedeflenen beceriyi gerçekten kullandıran, yaşa uygun ve düzenli biçimde oynanan masaüstü oyunları bazı bilişsel, eğitsel ve sosyal becerileri destekleyebilir.

“Masaüstü oyunları zekâyı artırır” veya “her çocukta aynı sonucu oluşturur” demek mevcut araştırmaların gösterdiğinden daha ileri bir iddia olur.

Masaüstü oyunları yürütücü işlevleri nasıl kullanır?

Yürütücü işlevler, davranışlarımızı bir hedef doğrultusunda düzenlememize yardımcı olan zihinsel süreçlerdir. Üç temel bileşeni çalışma belleği, ketleyici kontrol ve bilişsel esnekliktir.

Çalışma belleği

Çalışma belleği, bilgiyi kısa süreli olarak zihinde tutup kullanma becerisidir.

Oyuncunun:

• Önceki hamleleri hatırlaması,

• Kalan kaynakları izlemesi,

• Kendi hedefini aklında tutması,

• Diğer oyuncuların verdiği bilgileri değerlendirmesi

çalışma belleğini kullanmasını gerektirebilir.

Kartları sınıflandırma, set oluşturma ve atılan kartları takip etme oyunları bu süreci özellikle yoğun biçimde kullanabilir.

Ketleyici kontrol

Ketleyici kontrol, ilk akla gelen veya dürtüsel tepkiyi durdurabilme kapasitesidir.

Bir çocuk oyun sırasında:

• Sırasını bekler,

• Hemen hamle yapmak yerine düşünür,

• Kural dışı seçeneği kullanmaz,

• Kısa vadeli kazançtan vazgeçip uzun vadeli planını korur.

Bunların tümü ketleyici kontrol gerektirebilir. Bununla birlikte bir oyunun beklemeyi gerektirmesi, çocuğun dürtü kontrolünü kalıcı olarak geliştirdiğini tek başına göstermez.

Bilişsel esneklik

Bilişsel esneklik, koşullar değiştiğinde düşünme biçimini ve stratejiyi değiştirme becerisidir.

Beklenmedik bir kart, rakibin farklı bir hamlesi veya kaynakların azalması çocuğu ilk planını gözden geçirmeye zorlayabilir. Bu durum, “Tek bir doğru yol yoktur” deneyimini somutlaştırabilir.

Hangi oyun türü hangi becerileri kullanır?

Bir oyunun gelişimsel değerini belirleyen temel unsur oyunun teması veya kutusunun üzerindeki iddialar değil, oyuncudan ne yapmasını istediğidir.

Oyun türü veya mekanizma	Kullanılması muhtemel beceriler	Oyuncudan beklenen işlem
Soyut strateji oyunları	Planlama, örüntü tanıma, seçenek karşılaştırma	Hamlelerin olası sonuçlarını değerlendirmek
Doğrusal sayı oyunları	Sayma, sayı tanıma, büyüklük karşılaştırma	Sayıların üzerinde sıralı biçimde ilerlemek
Kart seti oluşturma oyunları	Çalışma belleği, sınıflandırma, organizasyon	Kartları izlemek ve anlamlı gruplar oluşturmak
Kaynak yönetimi oyunları	Planlama, öncelik belirleme, karar verme	Sınırlı kaynakları farklı hedeflere dağıtmak
İş birlikçi oyunlar	İletişim, görev paylaşımı, ortak problem çözme	Ortak hedef için bilgi ve öneri paylaşmak
Hikâye oyunları	Sözel ifade, anlatı kurma, yaratıcı düşünme	Kavramlar ve olaylar arasında bağlantı kurmak
Masaüstü rol yapma oyunları	Ortak anlatı, grup kararı, perspektif alma	Bir karakter aracılığıyla hikâyeye katkıda bulunmak
Denge ve hassas hareket oyunları	Görsel-motor koordinasyon, dikkat	Hareketin hızını ve kuvvetini kontrol etmek

Bu tablo, oyunların söz konusu becerileri klinik olarak geliştirdiğinin kanıtı değildir. Hangi bilişsel süreçleri kullanmayı gerektirebileceklerini gösterir.

Strateji oyunları zekâyı geliştirir mi?

Satranç, Go ve benzeri oyunlar planlama, örüntü tanıma ve seçenek karşılaştırma gerektirir. Bir çocuk bu oyunlarda deneyim kazandıkça oyuna özgü durumları daha hızlı tanıyabilir ve daha etkili stratejiler geliştirebilir.

Ancak belirli bir oyunda ustalaşmak:

• Genel zekânın,

• Her türlü problem çözme yeteneğinin,

• Bütün akademik becerilerin,

• Genel bellek kapasitesinin

otomatik olarak artacağı anlamına gelmez.

Öğrenilen bir becerinin başka alanlara aktarılması, oyun ile hedef alan arasındaki benzerliğe ve öğrenmenin nasıl işlendiğine bağlıdır.

Örneğin çocuk yalnızca iyi bir hamle yapmakla kalmayıp “Bu hamleyi neden seçtim?” sorusunu da düşünürse planlama süreci daha görünür hâle gelebilir.

Masaüstü oyunları matematik becerilerini destekler mi?

Masaüstü oyunlarıyla ilgili en güçlü araştırma alanlarından biri erken sayı bilgisidir.

Siegler ve Ramani’nin okul öncesi çocuklarla yürüttüğü çalışmalarda, sayıların doğrusal biçimde yerleştirildiği basit masa oyunlarını oynayan çocukların:

• Sayı tanıma,

• Sayma,

• Sayısal büyüklükleri karşılaştırma,

• Sayı doğrusu üzerinde tahmin yapma

becerilerinde gelişmeler görülmüştür. Aynı yapıda fakat sayılar yerine renklerin kullanıldığı oyunlar benzer sayısal kazanımlar oluşturmamıştır.

Doğrusal sayı oyununda çocuk, söylediği sayı kadar fiziksel olarak ilerler. Böylece daha büyük sayılar ile daha uzun mesafeler arasında bir ilişki kurabilir.

Bu bulgu önemli bir ilkeye işaret eder:

Bir oyunun eğitsel etkisini oluşturan yalnızca oyun olması değil, hedeflenen bilgiyi oyun mekanizmasının içine yerleştirmesidir.

Üzerinde para bulunan her oyunun finansal okuryazarlık kazandırdığı veya zar kullanılan her oyunun olasılık bilgisini geliştirdiği varsayılamaz. Çocuğun hesaplama yapması, olasılıkları karşılaştırması ve kararının sonucunu değerlendirmesi gerekir.

Kaynak yönetimi oyunları finansal okuryazarlık kazandırır mı?

Kaynak yönetimi içeren oyunlar çocuklara sınırlı bir kaynağı farklı seçenekler arasında paylaştırma deneyimi sunabilir.

Çocuk oyun sırasında:

• Hemen harcamak ile biriktirmek,

• Tek bir hedefe yatırım yapmak ile kaynakları dağıtmak,

• Kısa vadeli kazanç ile uzun vadeli hedef arasında seçim yapmak

zorunda kalabilir.

Bunlar finansal karar vermeye benzeyen süreçlerdir. Ancak oyun içindeki para ve kaynaklar gerçek hayatın gelir, borç, fiyat değişimi ve risk koşullarını tam olarak temsil etmez.

Bu nedenle bu oyunları doğrudan finansal okuryazarlık eğitimi olarak değil, planlama ve kaynak tahsisi için başlangıç niteliğinde bir deneyim olarak değerlendirmek daha doğrudur.

Masaüstü oyunları dil gelişimini destekleyebilir mi?

Oyunun dil becerilerine katkısı, oyunun ne ölçüde konuşma, açıklama, hikâye oluşturma veya yönerge anlama gerektirdiğine bağlıdır.

Kuralları anlama

Çocuk kuralları dinleyebilir, okuyabilir ve bunları oyun sırasında uygulamaya çalışabilir. Bu süreç yönerge takibi ve sözel bilgiyi işlemeyi gerektirir.

Ancak yalnızca uzun bir kural kitapçığı okumak, okuduğunu anlama becerisini otomatik olarak geliştirmez. Metnin çocuğun yaşına uygun olması ve anlamadığı bölümleri konuşabilmesi önemlidir.

Düşünceyi ifade etme

Çocuk bir hamleyi neden yaptığını açıklarken düşüncesini sözel olarak düzenler. Özellikle müzakere, ipucu verme ve ortak karar içeren oyunlarda açıklama yapması gerekebilir.

Hikâye oluşturma

Hikâye oyunları ve masaüstü rol yapma oyunları çocuklara karakter, olay, neden-sonuç ilişkisi ve olası çözümler üzerine düşünme fırsatı sunabilir.

Rol üstlenmek bazı çocukların farklı bakış açılarını denemesini kolaylaştırabilir. Bununla birlikte masaüstü rol yapma oyunlarının empatiyi veya dil becerisini tek başına ve kesin biçimde geliştirdiği söylenemez. Bu alandaki araştırmalar henüz gelişme aşamasındadır.

Oyunlar sosyal becerileri nasıl destekleyebilir?

Masaüstü oyunlarının önemli özelliklerinden biri, zihinsel görevleri sosyal bir ortam içinde sunmasıdır.

Çocuklar oyun sırasında:

• Sıralarını bekler,

• Kurallar üzerinde uzlaşır,

• İsteklerini ifade eder,

• Başka oyuncuların kararlarını izler,

• Yardım ister veya yardım eder,

• Kazanma ve kaybetmeyle karşılaşır.

İş birlikçi oyunlarda oyuncular ortak bir hedefe ulaşmak için bilgi paylaşır ve birlikte karar verir. Rekabetçi oyunlarda ise kendi hedeflerini izlerken diğer oyuncuların haklarını ve oyunun ortak kurallarını dikkate almaları gerekir.

Dört-altı yaşındaki çocuklarla yapılan bir çalışmada, iş birlikçi oyunların bazı yardımlaşma davranışlarını destekleyebildiği görülmüş; ancak iş birlikçi ve rekabetçi oyunlar arasında bütün davranışlarda kesin ve tek yönlü bir fark bulunmamıştır.

Dolayısıyla “iş birlikçi oyunlar her zaman iyi, rekabetçi oyunlar zararlıdır” biçiminde bir ayrım doğru değildir. Önemli olan oyunun yapısı ve masanın etrafındaki ilişkidir.

Güvenli başarısızlık ne anlama gelir?

Oyun, bir çocuğun hata yaptığında ağır ve geri dönülmez sonuçlar yaşamadan seçimin sonucunu görebileceği bir ortam sağlayabilir.

Çocuk:

• Yanlış bir strateji deneyebilir,

• Kaynağını erken tüketebilir,

• Oyunu kaybedebilir,

• Planını değiştirip yeniden deneyebilir.

Bu nedenle oyun, hata yapma ve yeniden deneme için görece düşük sonuçlu bir alan oluşturabilir.

Ancak oyun içindeki her başarısızlık kendiliğinden güvenli değildir. Çocuk kaybettiğinde küçümseniyor, alaya alınıyor veya başka çocuklarla karşılaştırılıyorsa deneyim geliştirici olmaktan çıkabilir.

Dört kişilik her oyunda yüzde 75 kaybetme olasılığı bulunduğunu söylemek de doğru değildir. Bu hesap yalnızca tek kazananın bulunduğu, herkesin eşit olasılığa sahip olduğu ve beraberliğin olmadığı oyunlar için geçerlidir.

Gelişim açısından belirleyici olan matematiksel kaybetme olasılığı değil, çocuğun kaybettiğinde nasıl karşılandığıdır.

Kaybetmek duygu düzenlemeyi öğretir mi?

Kaybetmek çocukta öfke, üzüntü, utanç veya hayal kırıklığı oluşturabilir. Bu duygularla oyun sırasında karşılaşmak, duyguyu fark etme ve yeniden oyuna dönebilme konusunda bir uygulama alanı sağlayabilir.

Ancak yalnızca kaybetmek duygu düzenlemeyi otomatik olarak geliştirmez.

Yetişkin şu biçimde eşlik edebilir:

• “Bu sonucu istemediğin için hayal kırıklığı yaşadığını görüyorum.”

• “Planın işe yaramadı. Başka ne deneyebiliriz?”

• “Bu oyunda sana yardımcı olan bir hamle oldu mu?”

• “Bir sonraki oyunda neyi farklı yapabilirsin?”

Duyguyu kabul etmek, her davranışa izin vermek anlamına gelmez. Çocuk üzgün veya öfkeli olabilir; fakat taşları fırlatmasına, hakaret etmesine veya diğer oyunculara zarar vermesine sınır konmalıdır.

DEHB tanılı çocuklarda masaüstü oyunları kullanılabilir mi?

DEHB tanılı çocuklar dikkatlerini sürdürme, dürtülerini kontrol etme, çalışma belleğini kullanma ve planlarını düzenleme alanlarında farklı düzeylerde güçlük yaşayabilir.

Kısa, hedefi açık ve anında geri bildirim veren oyunlar bazı çocukların etkinliğe katılımını kolaylaştırabilir.

DEHB tanılı çocuklarla yürütülen küçük bir randomize pilot araştırmada, masaüstü oyunlarına dayalı bilişsel eğitimin bazı yürütücü işlevler ve klinik belirtiler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Olumlu sonuçlar bildirilmiş olsa da çalışma küçük örneklemli ve pilot niteliktedir.

Bu araştırma:

• Masaüstü oyunlarının DEHB’yi tedavi ettiğini,

• Dikkati yüzde 44 artırdığını,

• Dürtüselliği yüzde 38 azalttığını,

• Her çocukta aynı sonucu sağlayacağını

göstermez.

Daha doğru ifade şudur:

Çocuğun özelliklerine göre seçilen ve yapılandırılmış biçimde kullanılan masaüstü oyunları, bazı yürütücü işlevlerin uygulanması için destekleyici bir ortam sağlayabilir.

DEHB’ye yönelik profesyonel değerlendirme ve kanıta dayalı müdahalelerin yerine geçmez.

Otizmli çocuklar için masaüstü oyunları uygun mudur?

Otizmli çocukların iletişim biçimleri, duyusal özellikleri, ilgi alanları ve belirsizliğe toleransları birbirinden farklıdır.

Bazı çocuklar için masaüstü oyunlarının:

• Açık kurallar,

• Belirgin sıra düzeni,

• Ortak bir konu,

• Somut hedef,

• Etkileşim için yapılandırılmış çerçeve

sunması katılımı kolaylaştırabilir.

Buna karşılık yüksek ses, hızlı tepki verme zorunluluğu, yoğun rekabet veya belirsiz sosyal kurallar bazı çocuklar için zorlayıcı olabilir.

Otizmli çocuklarda oyun temelli müdahaleler ve masa oyunları üzerine araştırmalar umut verici sonuçlar bildirmekle birlikte, dijital oyunlardan yapılandırılmış sosyal programlara kadar çok farklı uygulamaları birlikte içermektedir. Bulguların doğrudan bütün masaüstü oyunlarına genellenmemesi gerekir.

Masaüstü oyunları otizmi tedavi etmez; uygun biçimde uyarlandığında ortak dikkat ve sosyal katılım için araçlardan biri olabilir.

Ebeveyn oyun sırasında nasıl destek vermeli?

Ebeveynin oyundaki rolü bütün doğru hamleleri bilen bir yönetici olmak değildir. Daha yararlı yaklaşım, çocuğun kendi kararlarını vermesine izin verirken gerektiğinde ölçülü destek sağlamaktır.

Bu tür geçici ve ihtiyaca göre ayarlanan destek eğitim literatüründe “iskele kurma” olarak adlandırılır.

Önce çocuğun düşünmesine izin verin

Çocuk zorlandığında cevabı hemen söylemek yerine:

• “Hangi seçeneklerin var?”

• “Bu hamleden sonra ne olabilir?”

• “Başka bir yol deneyebilir misin?”

gibi sorular yöneltilebilir.

Kendi düşünme sürecinize model olun

Yetişkin kısa biçimde sesli düşünebilir:

“Bu hamle bana şimdi puan kazandırabilir ama sonraki tur için kaynağım kalmayabilir.”

Böylece çocuk yalnızca sonucu değil, kararın nasıl oluşturulduğunu da gözlemleyebilir.

Desteği zamanla azaltın

Çocuk oyunun kurallarını ve stratejisini öğrendikçe yetişkinin müdahalesi azalmalıdır. Sürekli ipucu vermek, çocuğun özerk karar verme fırsatını sınırlayabilir.

Kazanma ve kaybetmeye model olun

Yetişkin kazandığında karşısındakini küçümsememeli; kaybettiğinde kuralları suçlamamalı veya oyunu değersizleştirmemelidir.

Çocuklar yetişkinlerin ne söylediği kadar, hayal kırıklığıyla nasıl baş ettiğini de gözlemler.

Her oyunu derse dönüştürmeyin

Oyun eğitsel olabilir; fakat çocuk için öncelikle oyun olarak kalmalıdır. Her hamlenin ardından soru sormak ve sürekli analiz yapmak oyunun keyfini ve doğal akışını azaltabilir.

Bazen yetişkinin yapabileceği en yararlı şey, yalnızca oyunda kalmak ve çocukla birlikte eğlenmektir.

Çocuğa uygun oyun nasıl seçilir?

Yaş etiketinden fazlasına bakın

Kutunun üzerindeki yaş önerisi başlangıç noktasıdır. Çocuğun dikkat süresi, okuma becerisi, kuralları anlama kapasitesi ve oyun deneyimi de değerlendirilmelidir.

Oyunun gerçekten ne yaptırdığını inceleyin

“Eğitici” etiketi yerine şu soruyu sorun:

Bu oyun çocuktan hangi kararları vermesini, hangi bilgileri kullanmasını ve hangi davranışları göstermesini istiyor?

Oyun süresini dikkate alın

Çocuğun dikkat kapasitesini aşan uzun oyunlar gelişimsel etkinlikten çok yorucu bir göreve dönüşebilir.

Erken elenme olup olmadığına bakın

Uzun süre oyun dışında kalmak zorunda bırakan oyunlar, özellikle beklemekte zorlanan veya dışlanmaya duyarlı çocuklar için uygun olmayabilir.

Şans ve beceri dengesini değerlendirin

Bir miktar şans, çocuk ile yetişkin arasındaki deneyim farkını azaltabilir. Ancak sonucun tamamen şansa bağlı olması, çocuğun kararlarının sonuçlarını değerlendirmesini sınırlar.

Çocuğun ilgisini hesaba katın

Bilimsel açıdan yararlı olabilecek bir oyun, çocuk oynamak istemiyorsa uygulamada işlevsel olmayabilir. Tema, görseller ve oyun biçimi çocuğun ilgisine uygun olmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Masaüstü oyunları çocukların zekâsını artırır mı?

Masaüstü oyunları çalışma belleği, planlama, dikkat ve problem çözme gibi bazı bilişsel süreçlerin kullanılmasını gerektirebilir. Ancak bu becerilerin genel zekâya veya yaşamın bütün alanlarına otomatik olarak aktarılacağı söylenemez.

Çocuklar için en eğitici oyun hangisidir?

Bütün becerileri destekleyen tek bir oyun yoktur. En uygun oyun; çocuğun yaşına, ilgisine ve desteklenmek istenen beceriye bağlıdır.

Strateji oyunları kaç yaşından itibaren oynanabilir?

Basit seçimler ve kısa planlar içeren strateji oyunları okul öncesi dönemde başlayabilir. Yaş ilerledikçe daha fazla kural, uzun vadeli planlama ve kaynak yönetimi içeren oyunlara geçilebilir.

Masaüstü oyunları matematiği geliştirir mi?

Özellikle sayıların doğrusal biçimde kullanıldığı ve çocuğun sayma ile büyüklük ilişkilerini oyun içinde tekrar ettiği oyunlar erken matematik becerilerini destekleyebilir. Her sayı içeren oyun aynı etkiyi oluşturmaz.

Çocuğun oyunu sürekli kazanmasına izin verilmeli mi?

Hayır. Çocuğun hem kazanmayı hem kaybetmeyi güvenli bir ilişki içinde deneyimlemesi yararlıdır. Ancak yetişkin beceri üstünlüğünü kullanarak çocuğu sürekli yenmemeli ve zorluk düzeyini dengelemelidir.

Masaüstü oyunları DEHB veya otizmi tedavi eder mi?

Hayır. Uygun seçilmiş oyunlar dikkat, sıra bekleme, ortak etkinliğe katılma veya problem çözme için destekleyici ortam sağlayabilir; fakat profesyonel değerlendirme ve müdahalenin yerine geçmez.

Sonuç: Gelişimi sağlayan kutu değil, deneyimdir

Masaüstü oyunlarının değeri yalnızca renkli taşlarında, kartlarında veya kurallarında değildir.

Çocuk oyun sırasında:

• Karar verir,

• Bekler,

• Hata yapar,

• Yeni bir yol dener,

• Duygularıyla karşılaşır,

• Başkalarını dinler,

• Kendi düşüncesini ifade eder.

Bilimsel araştırmalar, hedeflenen beceriye uygun ve yapılandırılmış biçimde kullanılan oyunların bazı bilişsel, eğitsel ve sosyal becerileri destekleyebileceğini göstermektedir.

Ancak:

• Her oyun her beceriyi geliştirmez.

• Her çocuk aynı oyundan aynı biçimde yararlanmaz.

• Oyun sırasında kullanılan bir beceri günlük yaşama kendiliğinden aktarılmaz.

• Masaüstü oyunları ruhsal veya nörogelişimsel durumları tedavi etmez.

Oyunun gerçek gücü; doğru oyun, dengeli zorluk, çocuğun aktif katılımı ve güvenli bir ilişki bir araya geldiğinde ortaya çıkar.

Bazen oyunun en önemli kazanımı daha yüksek bir puan değildir. Çocuğun “Bu kez olmadı; başka nasıl deneyebilirim?” diyebildiği o küçük zihinsel dönüşümdür.

Önemli bilgilendirme

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Masaüstü oyunları eğitimsel, gelişimsel ve psikososyal çalışmaları destekleyebilir; ancak dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü, otizm, anksiyete veya başka bir ruhsal ya da nörogelişimsel durum için profesyonel değerlendirme ve desteğin yerine geçmez.

Kaynakça

1. Noda, S., Shirotsuki, K. ve Nakao, M. (2019). The Effectiveness of Intervention with Board Games: A Systematic Review. BioPsychoSocial Medicine, 13, 22.

2. Moya-Higueras, J. ve diğerleri. (2023). Just Play Cognitive Modern Board and Card Games, It’s Going to Be Good for Your Executive Functions: A Randomized Controlled Trial with Children at Risk of Social Exclusion. Children, 10(9), 1492.

3. Vita-Barrull, N. ve diğerleri. (2023). Board Game-Based Intervention to Improve Executive Functions and Academic Skills: A Randomized Controlled Trial.

4. Ramani, G. B. ve Siegler, R. S. (2008). Promoting Broad and Stable Improvements in Low-Income Children’s Numerical Knowledge Through Playing Number Board Games. Child Development, 79(2), 375–394.

5. Siegler, R. S. ve Ramani, G. B. (2008). Playing Linear Numerical Board Games Promotes Low-Income Children’s Numerical Development. Developmental Science, 11(5), 655–661.

6. Estrada-Plana, V. ve diğerleri. (2019). A Pilot Study of the Efficacy of a Cognitive Training Based on Board Games in Children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: A Randomized Controlled Trial. Games for Health Journal, 8(4), 265–274.

7. Eriksson, M. ve diğerleri. (2021). The Behavioral Effects of Cooperative and Competitive Board Games in Four-to-Six-Year-Old Children. Scandinavian Journal of Psychology.